Μηνιαίο πρόγραμμα δραστηριοτήτων

Κατερίνα Καραγιάννη   «… το άγχος του ψυχωτικού είναι επώδυνο, σαν μαχαιριά στην κοιλία…» Κώστας Στεφανής, Καθηγητής Ψυχιατρικής (1928-2016)   Φαίνεται εξαιρετικά εύκολο για έναν σωματικό γιατρό να μιλήσει για το σώμα, το βιολογικό σώμα, με τα όργανα και το περίβλημα που τα συγκρατεί. Με όλες εκείνες τις ανατομικές δομές και την φυσιολογία των λειτουργιών τους που μπορούν να εξηγήσουν σχεδόν κάθε σύμπτωμα, κάθε δυσλειτουργία στο πραγματικό σώμα. Σχεδόν κάθε σύμπτωμα, καθώς πολύ νωρίς η επιστήμη ήρθε μπροστά σε εκδηλώσεις του σώματος που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν με τα δεδομένα της βιολογίας ή της φυσιολογίας. Αυτό το αγνώστου αιτιολογίας που επικαλούνται οι σύγχρονοι γιατροί μπροστά σε αυτή την αμηχανία της γνώσης ως ελλειμματικής. Στην ομιλία του στο πανεπιστήμιο του Yale στις 24 Νοεμβρίου του 1975, ο Λακάν θα πει: «… το τρομερό είναι ότι η ψυχανάλυση συνιστά τραύμα στην σύγχρονη εποχή… αποτελεί ένα κοινωνικό σύμπτωμα, την έσχατη μορφή κοινωνικής άνοιας που μπορεί κανείς να συλλάβει… και αυτή η σύλληψη δεν ήταν άσκοπη… συνέβη καθώς σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας της, η ιατρική αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα, ότι είχε να κάνει με κάτι καινούργιο… η ανάλυση είναι στην πραγματικότητα, η ουρά της ιατρικής, ο χώρος όπου μπορεί να βρει καταφύγιο καθώς οπουδήποτε αλλού έχει γίνει επιστήμη, κάτι το οποίο είναι αδιάφορο για τους ανθρώπους… η ιατρική σκόνταψε πάνω στο γεγονός ότι υπήρχαν συμπτώματα τα οποία δεν αφορούσαν το σώμα, αλλά ήταν η επίπτωση της γλώσσας στον άνθρωπο…». Έτσι, τόσο για τον Φρόιντ όσο και για τον Λακάν, το σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ψυχικές διεργασίες. Για τον Φρόιντ το σώμα όχι μόνο αποτελεί την πηγή όλων των ψυχικών διεργασιών μέσω του αιτήματος για ικανοποίηση των σωματικών αναγκών, των ενορμήσεων, της libido κοκ, αλλά, επιπλέον μιλάει. Ο Λακάν λέει: «… το σώμα είναι ο Άλλος…». Το ανθρώπινο...

Continue Reading

Εισηγητές: Μέλη του Φόρουμ της Αθήνας Συντονισμός: Κατερίνα Καραγιάννη Οι κλινικές παρουσιάσεις εντάσσονται στις θεσμικές εκδηλώσεις του Φόρουμ της Αθήνας και συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα Κλινικών Εκπαιδεύσεων σταθερά μέσα στα χρόνια. Πρόκειται για την παρουσίαση και επεξεργασία κλινικού υλικού αναλύσεων σε εξέλιξη. Μια πρακτική την οποία εισήγαγε ο ίδιος ο Φρόιντ, καθώς επέλεξε την αφήγηση ως μέθοδο μετάδοσης του αναλυτικού λόγου, και την οποία τροποποίησε μέσα στα χρόνια από λεπτομερή περιγραφή σε απλή αναφορά προκειμένου να αναδείξει ένα σημείο της θεωρίας ή να εισάγει μια διάκριση μεταξύ δυο κλινικών οντοτήτων. Ο Λακάν από την άλλη αναφερόταν μόνο συνοπτικά σε περιπτώσεις ασθενών με την έννοια της αφήγησης. Αντιθέτως, θεωρούσε πολλή σημαντική την παρουσίαση ασθενών, πρακτική την οποία εισήγαγε το 1955 στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο της Αγίας Άννας στο Παρίσι και η οποία αποτέλεσε ανατροπή, όχι με την έννοια του πρωτοφανούς καθώς αποτελούσε ήδη μακρά παράδοση στην εκπαίδευση των νέων ψυχιάτρων ήδη από το 1814. Αλλά, καθώς αυτή η πρακτική επέτρεπε στου νοσηλευόμενους ασθενείς να συναντήσουν τον ψυχαναλυτικό λόγο και μέσω αυτής της συνάντησης να αναδειχθεί το υποκείμενο και όχι η διαταραχή ή η νόσος αποφεύγοντας έτσι την αντικειμενοποίηση τους . Πρακτική την οποία επιχειρούμε να υιοθετήσουμε με την από διετίας συνεργασία του Φόρουμ της Αθήνας με την Ψυχιατρική Κλινική Γαλήνη στην παρουσίαση ασθενών. Τελικά τι είναι της τάξεως της μετάδοσης αυτού του λόγου σε μια κλινική παρουσίαση; Καθώς πρόκειται για την παρουσίαση και επεξεργασία του λόγου του υποκειμένου, κανείς μπορεί να αναρωτηθεί πάνω σε όλα εκείνα που συγκροτούν το ίδιο το υποκείμενο. Αυτό που το κάνει να υποφέρει στο ίδιο του το σώμα, η επανάληψη του συμπτώματος του, η σχέση με την επιθυμία, η συνάντηση με την απόλαυση του Άλλου. Όταν μιλάμε για κλινικό υλικό στην ανάλυση, δεν μιλάμε απλώς για την μεταφορά πληροφοριών, δημογραφικών και άλλων. Σε αυτή την περίπτωση δεν θα χρειαζόταν...

Continue Reading

Θεματική: Πεδίο της ομιλίας και κοινωνικός δεσμός Εισηγητές: Μέλη του Φόρουμ της Αθήνας& προσκεκλημένοι Συντονισμός: Ρωμανός Μολφέτας Θα δούμε να σχηματίζεται ιστορικά μια διάκριση, μια και ήδη στους Έλληνες ποιητές του 6 αιώνα, η αληθινή αγόρευση- με την πιο έγκυρη και ακριβόλογα σημασία της λέξης- η αληθινή αγόρευση που προκαλούσε δέος και θαυμασμό μαζί, η αγόρευση που έκανε τα κεφάλια να σκύβουν αφού ήταν η κυρίαρχη, ήταν η αγόρευση που μπορούσε να διεξαχθεί σύμφωνα με την αρμόζουσα τελετουργία και απ’ αυτόν που είχε το δικαίωμα. Ήταν η αγόρευση που έλεγε το σωστό και έδινε στον καθένα το δίκιο του, ήταν η αγόρευση που προφητεύοντας το μέλλον, όχι μόνο προανήγγειλε τα μελλούμενα, μα βοηθούσε κιόλας στην πραγματοποίηση τους αυτή που έχοντας την συγκατάθεση του κόσμου πλεκόταν με το πεπρωμένο. Να όμως που έναν αιώνα αργότερα η ύψιστη αλήθεια δεν βρισκόταν πια μέσα σε ότι ήταν η αγόρευση η μέσα σε αυτό που δημιουργούσε αλλά σε ότι αποφαινόταν. Έτσι ήρθε μια νέα όπου η αλήθεια μετατοπίστηκε απ’ την τελετουργική αποτελεσματική και ορθή πράξη της απόφανσης προς αυτό το ίδιο το αποφαινόμενο, προς το νόημά του, τη μορφή του, το αντικείμενό του τη σχέση το με το σημείο αναφοράς του! …. Ο σοφιστής καταδιώχτηκε. Μισέλ Φουκώ Η τάξη του Λόγου   Τι σημαίνει μιλάω στην προκειμένη περίπτωση; Γιατί ο φύλαρχος πρέπει να μιλήσει, μόνο και μόνο για να μην πει τίποτε; Σε ποιο αίτημα της πρωτόγονης κοινωνίας ανταποκρίνεται αυτός ο άδειος λόγος, που εκπορεύεται από αυτόν τον φαινομενικό τόπο της εξουσίας; Πιερ Κλαστρ, Κοινωνία Ενάντια στο κράτος   Θα επιχειρήσουμε την επεξεργασία των Φροϋδικών κειμένων ‘Ψυχολογία των μαζών και Ανάλυση του Εγώ’ και ‘Πολιτισμός πηγή δυστυχίας σε συνδυασμό με την προβληματική που αναπτύσσει ο Ζακ Λακάν στο 17 σεμινάριο ‘Το αντίστροφο της ψυχανάλυσης’. Γιατί εμφανίζεται σε ένα πεδίο ομιλίας o λόγος του κυρίου;...

Continue Reading

Κατερίνα Καραγιάννη   «… το άγχος του ψυχωτικού είναι επώδυνο, σαν μαχαιριά στην κοιλία…» Κώστας Στεφανής, Καθηγητής Ψυχιατρικής (1928-2016)   Φαίνεται εξαιρετικά εύκολο για έναν σωματικό γιατρό να μιλήσει για το σώμα, το βιολογικό σώμα, με τα όργανα και το περίβλημα που τα συγκρατεί. Με όλες εκείνες τις ανατομικές δομές και την φυσιολογία των λειτουργιών τους που μπορούν να εξηγήσουν σχεδόν κάθε σύμπτωμα, κάθε δυσλειτουργία στο πραγματικό σώμα. Σχεδόν κάθε σύμπτωμα, καθώς πολύ νωρίς η επιστήμη ήρθε μπροστά σε εκδηλώσεις του σώματος που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν με τα δεδομένα της βιολογίας ή της φυσιολογίας. Αυτό το αγνώστου αιτιολογίας που επικαλούνται οι σύγχρονοι γιατροί μπροστά σε αυτή την αμηχανία της γνώσης ως ελλειμματικής. Στην ομιλία του στο πανεπιστήμιο του Yale στις 24 Νοεμβρίου του 1975, ο Λακάν θα πει: «… το τρομερό είναι ότι η ψυχανάλυση συνιστά τραύμα στην σύγχρονη εποχή… αποτελεί ένα κοινωνικό σύμπτωμα, την έσχατη μορφή κοινωνικής άνοιας που μπορεί κανείς να συλλάβει… και αυτή η σύλληψη δεν ήταν άσκοπη… συνέβη καθώς σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας της, η ιατρική αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα, ότι είχε να κάνει με κάτι καινούργιο… η ανάλυση είναι στην πραγματικότητα, η ουρά της ιατρικής, ο χώρος όπου μπορεί να βρει καταφύγιο καθώς οπουδήποτε αλλού έχει γίνει επιστήμη, κάτι το οποίο είναι αδιάφορο για τους ανθρώπους… η ιατρική σκόνταψε πάνω στο γεγονός ότι υπήρχαν συμπτώματα τα οποία δεν αφορούσαν το σώμα, αλλά ήταν η επίπτωση της γλώσσας στον άνθρωπο…». Έτσι, τόσο για τον Φρόιντ όσο και για τον Λακάν, το σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ψυχικές διεργασίες. Για τον Φρόιντ το σώμα όχι μόνο αποτελεί την πηγή όλων των ψυχικών διεργασιών μέσω του αιτήματος για ικανοποίηση των σωματικών αναγκών, των ενορμήσεων, της libido κοκ, αλλά, επιπλέον μιλάει. Ο Λακάν λέει: «… το σώμα είναι ο Άλλος…». Το ανθρώπινο...

Continue Reading

Εισηγητές: Μέλη του Φόρουμ της Αθήνας Συντονισμός: Κατερίνα Καραγιάννη Οι κλινικές παρουσιάσεις εντάσσονται στις θεσμικές εκδηλώσεις του Φόρουμ της Αθήνας και συμπεριλαμβάνονται στο πρόγραμμα Κλινικών Εκπαιδεύσεων σταθερά μέσα στα χρόνια. Πρόκειται για την παρουσίαση και επεξεργασία κλινικού υλικού αναλύσεων σε εξέλιξη. Μια πρακτική την οποία εισήγαγε ο ίδιος ο Φρόιντ, καθώς επέλεξε την αφήγηση ως μέθοδο μετάδοσης του αναλυτικού λόγου, και την οποία τροποποίησε μέσα στα χρόνια από λεπτομερή περιγραφή σε απλή αναφορά προκειμένου να αναδείξει ένα σημείο της θεωρίας ή να εισάγει μια διάκριση μεταξύ δυο κλινικών οντοτήτων. Ο Λακάν από την άλλη αναφερόταν μόνο συνοπτικά σε περιπτώσεις ασθενών με την έννοια της αφήγησης. Αντιθέτως, θεωρούσε πολλή σημαντική την παρουσίαση ασθενών, πρακτική την οποία εισήγαγε το 1955 στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο της Αγίας Άννας στο Παρίσι και η οποία αποτέλεσε ανατροπή, όχι με την έννοια του πρωτοφανούς καθώς αποτελούσε ήδη μακρά παράδοση στην εκπαίδευση των νέων ψυχιάτρων ήδη από το 1814. Αλλά, καθώς αυτή η πρακτική επέτρεπε στου νοσηλευόμενους ασθενείς να συναντήσουν τον ψυχαναλυτικό λόγο και μέσω αυτής της συνάντησης να αναδειχθεί το υποκείμενο και όχι η διαταραχή ή η νόσος αποφεύγοντας έτσι την αντικειμενοποίηση τους . Πρακτική την οποία επιχειρούμε να υιοθετήσουμε με την από διετίας συνεργασία του Φόρουμ της Αθήνας με την Ψυχιατρική Κλινική Γαλήνη στην παρουσίαση ασθενών. Τελικά τι είναι της τάξεως της μετάδοσης αυτού του λόγου σε μια κλινική παρουσίαση; Καθώς πρόκειται για την παρουσίαση και επεξεργασία του λόγου του υποκειμένου, κανείς μπορεί να αναρωτηθεί πάνω σε όλα εκείνα που συγκροτούν το ίδιο το υποκείμενο. Αυτό που το κάνει να υποφέρει στο ίδιο του το σώμα, η επανάληψη του συμπτώματος του, η σχέση με την επιθυμία, η συνάντηση με την απόλαυση του Άλλου. Όταν μιλάμε για κλινικό υλικό στην ανάλυση, δεν μιλάμε απλώς για την μεταφορά πληροφοριών, δημογραφικών και άλλων. Σε αυτή την περίπτωση δεν θα χρειαζόταν...

Continue Reading

Άννα Χριστοδουλάκη   «Αν όμως αναλογιζόμασταν πόσο μικρή είναι τελικά η κούπα της ανθρώπινης απόλαυσης, πόσο γρήγορα ξεχειλίζει από τα δάκρυα, πόσο εύκολα στραγγίζει ως την τελευταία στάλα από την άσβεστη δίψα μας για το Άπειρο, τότε δεν θα νιώθαμε καμία ενοχή που δημιουργούμε ολόκληρο ζήτημα για μια κούπα τσάι1.»     Πώς γίνεται το τίποτα να αποκτά βάρος; «Από τις απαρχές, το παιδί τρέφεται με λόγια όσο και με ψωμί, και από τα λόγια αφανίζεται. Όπως λέει το ευαγγέλιο, ο άνθρωπος δεν αφανίζεται μόνο από ό,τι μπαίνει στο στόμα του αλλά και από ό,τι βγαίνει2». Προκειμένου να μπορέσουμε να διερευνήσουμε αυτό το τίποτα του τίτλου ως κάτι, καλούμαστε να έχουμε σε πρώτο πλάνο τη βασική διάκριση που κάνει ο Λακάν ανάμεσα στον οργανισμό που χρειάζεται τροφή και το σώμα που έχει προκύψει μέσα από τη σχέση με τη γλώσσα και με τον Άλλον. Από τη στιγμή άλλωστε που η τροφή προσφέρεται, παύει να είναι μόνο αυτό που κατευνάζει την πείνα. Γίνεται απάντηση σε ένα αίτημα, απόδειξη φροντίδας, ή και σημάδι αγάπης. Υπό αυτήν την έννοια, η τροφή δεν ικανοποιεί μόνο μια βιολογική ανάγκη, αλλά εντάσσεται σε μια σχέση αιτήματος και απάντησης. Ο Λακάν μας υπογραμμίζει άλλωστε ότι «όλες οι ανάγκες του ομιλούντος όντος είναι καλυμμένες από το γεγονός ότι ενέχονται σε μια άλλη ικανοποίηση – υπογραμμίστε αυτές τις τρεις λέξεις – ως προς την οποία μπορεί να υστερούν3.» Δεν έχουμε δηλαδή κάθε φορά απλώς ένα σώμα που δεν τρώει. Έχουμε ένα υποκείμενο που κάνει κάτι με το να μην τρώει. Οπότε τι μπορεί να είναι αυτό κάθε φορά το οποίο αρνείται ένα υποκείμενο διαμέσου του αντικειμένου τροφή; Στο τέταρτο σεμινάριο ο Λακάν λέει: «Θα παρατηρούσα ωστόσο πως η εμπειρία μάς δείχνει, και όχι αδικαιολόγητα, ότι η διεργασία της αντίστασης στην παντοδυναμία μέσα στη σχέση εξάρτησης, δεν γίνεται στο επίπεδο της...

Continue Reading

Κατερίνα Καραγιάννη   «… το άγχος του ψυχωτικού είναι επώδυνο, σαν μαχαιριά στην κοιλία…» Κώστας Στεφανής, Καθηγητής Ψυχιατρικής (1928-2016)   Φαίνεται εξαιρετικά εύκολο για έναν σωματικό γιατρό να μιλήσει για το σώμα, το βιολογικό σώμα, με τα όργανα και το περίβλημα που τα συγκρατεί. Με όλες εκείνες τις ανατομικές δομές και την φυσιολογία των λειτουργιών τους που μπορούν να εξηγήσουν σχεδόν κάθε σύμπτωμα, κάθε δυσλειτουργία στο πραγματικό σώμα. Σχεδόν κάθε σύμπτωμα, καθώς πολύ νωρίς η επιστήμη ήρθε μπροστά σε εκδηλώσεις του σώματος που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν με τα δεδομένα της βιολογίας ή της φυσιολογίας. Αυτό το αγνώστου αιτιολογίας που επικαλούνται οι σύγχρονοι γιατροί μπροστά σε αυτή την αμηχανία της γνώσης ως ελλειμματικής. Στην ομιλία του στο πανεπιστήμιο του Yale στις 24 Νοεμβρίου του 1975, ο Λακάν θα πει: «… το τρομερό είναι ότι η ψυχανάλυση συνιστά τραύμα στην σύγχρονη εποχή… αποτελεί ένα κοινωνικό σύμπτωμα, την έσχατη μορφή κοινωνικής άνοιας που μπορεί κανείς να συλλάβει… και αυτή η σύλληψη δεν ήταν άσκοπη… συνέβη καθώς σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας της, η ιατρική αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα, ότι είχε να κάνει με κάτι καινούργιο… η ανάλυση είναι στην πραγματικότητα, η ουρά της ιατρικής, ο χώρος όπου μπορεί να βρει καταφύγιο καθώς οπουδήποτε αλλού έχει γίνει επιστήμη, κάτι το οποίο είναι αδιάφορο για τους ανθρώπους… η ιατρική σκόνταψε πάνω στο γεγονός ότι υπήρχαν συμπτώματα τα οποία δεν αφορούσαν το σώμα, αλλά ήταν η επίπτωση της γλώσσας στον άνθρωπο…». Έτσι, τόσο για τον Φρόιντ όσο και για τον Λακάν, το σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ψυχικές διεργασίες. Για τον Φρόιντ το σώμα όχι μόνο αποτελεί την πηγή όλων των ψυχικών διεργασιών μέσω του αιτήματος για ικανοποίηση των σωματικών αναγκών, των ενορμήσεων, της libido κοκ, αλλά, επιπλέον μιλάει. Ο Λακάν λέει: «… το σώμα είναι ο Άλλος…». Το ανθρώπινο...

Continue Reading

Κατερίνα Καραγιάννη   «… το άγχος του ψυχωτικού είναι επώδυνο, σαν μαχαιριά στην κοιλία…» Κώστας Στεφανής, Καθηγητής Ψυχιατρικής (1928-2016)   Φαίνεται εξαιρετικά εύκολο για έναν σωματικό γιατρό να μιλήσει για το σώμα, το βιολογικό σώμα, με τα όργανα και το περίβλημα που τα συγκρατεί. Με όλες εκείνες τις ανατομικές δομές και την φυσιολογία των λειτουργιών τους που μπορούν να εξηγήσουν σχεδόν κάθε σύμπτωμα, κάθε δυσλειτουργία στο πραγματικό σώμα. Σχεδόν κάθε σύμπτωμα, καθώς πολύ νωρίς η επιστήμη ήρθε μπροστά σε εκδηλώσεις του σώματος που δεν μπορούσαν να εξηγηθούν με τα δεδομένα της βιολογίας ή της φυσιολογίας. Αυτό το αγνώστου αιτιολογίας που επικαλούνται οι σύγχρονοι γιατροί μπροστά σε αυτή την αμηχανία της γνώσης ως ελλειμματικής. Στην ομιλία του στο πανεπιστήμιο του Yale στις 24 Νοεμβρίου του 1975, ο Λακάν θα πει: «… το τρομερό είναι ότι η ψυχανάλυση συνιστά τραύμα στην σύγχρονη εποχή… αποτελεί ένα κοινωνικό σύμπτωμα, την έσχατη μορφή κοινωνικής άνοιας που μπορεί κανείς να συλλάβει… και αυτή η σύλληψη δεν ήταν άσκοπη… συνέβη καθώς σε μια συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας της, η ιατρική αναγνώρισε ότι δεν μπορεί να θεραπεύσει τα πάντα, ότι είχε να κάνει με κάτι καινούργιο… η ανάλυση είναι στην πραγματικότητα, η ουρά της ιατρικής, ο χώρος όπου μπορεί να βρει καταφύγιο καθώς οπουδήποτε αλλού έχει γίνει επιστήμη, κάτι το οποίο είναι αδιάφορο για τους ανθρώπους… η ιατρική σκόνταψε πάνω στο γεγονός ότι υπήρχαν συμπτώματα τα οποία δεν αφορούσαν το σώμα, αλλά ήταν η επίπτωση της γλώσσας στον άνθρωπο…». Έτσι, τόσο για τον Φρόιντ όσο και για τον Λακάν, το σώμα είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με τις ψυχικές διεργασίες. Για τον Φρόιντ το σώμα όχι μόνο αποτελεί την πηγή όλων των ψυχικών διεργασιών μέσω του αιτήματος για ικανοποίηση των σωματικών αναγκών, των ενορμήσεων, της libido κοκ, αλλά, επιπλέον μιλάει. Ο Λακάν λέει: «… το σώμα είναι ο Άλλος…». Το ανθρώπινο...

Continue Reading